Vaju Kotak (વજુ કોટક)

Born

30 January 1915

Died

29 November 1959

વજુ કોટક (30 જાન્યુઆરી 1915 – 29 નવેમ્બર 1959) વજુ કોટક (30 જાન્યુઆરી 1915 – 29 નવેમ્બર 1959) ગુજરાતી લેખક, પ્રકાશક, પત્રકાર,[1] ભારતીય ફિલ્મ પટકથા લેખક હતા અને ગુજરાતી અને મરાઠીમાં પ્રકાશિત થતા પ્રસિદ્ધ ગુજરાતી સાપ્તાહિક ચિત્રલેખાના સ્થાપક તરીકે સૌથી વધુ જાણીતા છે. પ્રારંભિક જીવન કોટકનો જન્મ 30 જાન્યુઆરી 1915ના રોજ ગુજરાતના રાજકોટમાં થયો હતો. તેમણે બી.એ.ના પ્રથમ વર્ષ સુધી અભ્યાસ કર્યો. 1937માં તેઓ નોકરી માટે અમદાવાદ આવ્યા અને 1939થી મુંબઈમાં સ્થાયી થયા. કોટકે 1946માં માધુરીબહેન સાથે લગ્ન કર્યા. 29 નવેમ્બર 1959ના રોજ હૃદયરોગના હુમલા બાદ મુંબઈની હુર્કિસોનદાસ હોસ્પિટલમાં તેમનું અવસાન થયું. કારકિર્દી ફિલ્મો તેમણે કસોટી (1941) માટે સહાયક દિગ્દર્શક અને પટકથા લેખક તરીકે ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. 1944માં તેમણે મહેશ કૌલ દિગ્દર્શિત પરિસ્તાનની પટકથા લખી. આ ફિલ્મમાં તેમણે સહાયક દિગ્દર્શક તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. તેમણે પરિવર્તન, ભલાઈ, મંગળફેરા, નણંદભોજાઈ, ગોરખધંધા, લગ્નમંડપ વગેરે ફિલ્મોની પટકથા અને સંવાદો લખ્યા. લેખન 1941માં કોટકે પોતાનું પ્રથમ પુસ્તક રૂપરાણી પ્રકાશિત કર્યું, જે ઇસાડોરા ડંકનની આત્મકથાનો અનુવાદ હતો. તેમણે રાજકોટથી પ્રકાશિત થતા જય સૌરાષ્ટ્ર સામયિકમાં કૉલમ લખવાનું શરૂ કર્યું. 1946માં તેઓ ચિત્રપટના તંત્રી બન્યા. તેમની નવલકથા જુવાન હૈયા (યંગ હાર્ટ્સ) આંશિક રીતે ચિત્રપટમાં હપ્તાવાર પ્રકાશિત થઈ અને પછીના પ્રકરણો છાયા સામયિકમાં પ્રકાશિત થયા. 1950માં તેમણે પોતાનું સ્વતંત્ર સાપ્તાહિક સમાચાર સામયિક ચિત્રલેખા શરૂ કર્યું. તેમણે અનુક્રમે ગુજરાતી અને અંગ્રેજીમાં બીજ (1951) અને લાઇટ (1953) માસિકો શરૂ કર્યા. 1958માં તેમણે જી સિનેમા સામયિક શરૂ કર્યું. રામકડા વહુ, જુવાન હૈયા, ઘરની શોભા, ચૂંદડી અને ચોખા, હા કે ના, આંસુના તોરણ, માનવતાનો મહેરામણ, આંસુની આતશબાજી અને ડોક્ટર રોશનલાલ, પ્રભાતનાં પુષ્પો, બુદ્ધિના બ્રહ્મચારી, કડવના થાપા, ગલગોટા, પુરાણ અને વિજ્ઞાન, ચાંદરવો, ધોન્ડુ અને પાંડુ, શહેરમાં ફરતાં ફરતાં અને બડપણનાં વાનરવેડા તેમની સાહિત્યિક કૃતિઓ છે. કોટકે 9 નવલકથાઓ લખી. તેમની અધૂરી નવલકથા ડોક્ટર રોશનલાલ ચિત્રલેખાના તત્કાલીન તંત્રી હરકિશન મહેતાએ પૂર્ણ કરી. ચિત્રલેખાની રજત જયંતી નિમિત્તે તેમની નવલકથા ડોક્ટર રોશનલાલનું ગુજરાતી નાટક હિમ અંગારામાં રૂપાંતર કરવામાં આવ્યું. આ નાટકને સારો પ્રતિસાદ મળ્યો અને તેના 100થી વધુ પ્રદર્શનો થયા. શહેરમાં ફરતાં ફરતાં અને પ્રભાતનાં પુષ્પો તેમના નિબંધસંગ્રહો છે.